Relacja na linii DJ – ZAiKS od lat budzi wiele pytań i kontrowersji. Kto powinien podpisać umowę: artysta czy organizator? Czy stworzenie remiksu wymaga zgody autora? Przygotowaliśmy szczegółowe zestawienie odpowiedzi na najtrudniejsze pytania środowiska oraz praktyczną, 10-punktową checklistę, która pomoże każdemu DJ-owi zabezpieczyć swoje interesy i uniknąć problemów podczas kontroli. Na pytania odpowiadali eksperci ZAiKS-u: Dariusz Dubina, menedżer ds. rozwoju biznesu, i mec. Łukasz Łyczkowski, prawnik.
- DJs:
Czy ZAiKS ma świadomość trudności DJ-ów i organizatorów przy zgłaszaniu imprez i zawieraniu umów? Jak chce je ograniczyć?
Odp. ZAiKS:
Tak. ZAiKS widzi problemy proceduralne i techniczne. Wynikają one głównie z ustawy o prawie autorskim oraz skomplikowanych tabel wynagrodzeń zatwierdzanych centralnie.
Co już zrobiono:
- uruchomiono platformę muzykadlabiznesu.pl,
- uproszczono proces licencjonowania imprez jednorazowych online,
- rozwijany jest kalkulator stawek i obsługa e-płatności,
- docelowo umowa + płatność mają zamykać proces bez skanów i maili.
Czego nie da się uprościć „do trzech klików”:
- wyliczania stawek bez szczegółowych danych o wydarzeniu,
- obowiązków raportowych wynikających z prawa i rachunkowości.
Kierunek działań jest jasny. Mniej „papirologii”, więcej automatyzacji.
- DJs:
Jakie problemy ZAiKS najczęściej zauważa we współpracy ze środowiskiem DJ-ów?
Odp. ZAiKS:
Najczęstsze nieporozumienie dotyczy tego, kto odpowiada za umowę z ZAiKS-em.
Stanowisko ZAiKS:
- Za podpisanie umowy odpowiada organizator wydarzenia,
- DJ jest zazwyczaj podwykonawcą, nie organizatorem.
DJ może:
- pomóc organizatorowi zawrzeć umowę w jego imieniu, ale nie ma takiego obowiązku.
- występując w imieniu organizatora, DJ działa tylko w zakresie relacji organizator imprezy – ZAiKS.
Dobra praktyka:
- wpisać do umowy z organizatorem zapis, że to on odpowiada za tantiemy, ewentualnie żądać potwierdzenia zawarcia umowy z OZZ.
To chroni DJ-a przy ewentualnej kontroli.
- DJs:
Gdzie przebiega granica między dozwolonym miksowaniem a naruszeniem praw autorskich?
Odpowiedź:
Są trzy różne sytuacje.
- Miksowanie na żywo na imprezie: zmiana tempa, tonacji, łączenie utworów.
To jest dozwolone. Raportuje się oryginalne utwory i ich autorów. - Remiks, cover, opracowanie utrwalone
Nowa wersja konkretnego utworu.
Wymaga zgody autora pierwotnej wersji.
Bez tej zgody nie wolno publikować ani sprzedawać. - Nowe dzieło inspirowane innymi utworami. DJ sam tworzy dzieło z wykorzystanych nagrań.
Wówczas granica jest płynna. Każdy przypadek ocenia się indywidualnie, jednak ryzyko rośnie przy publikacji tego dzieła online.
Praktyka:
- YouTube działa automatycznie.
- Zgłoszenie naruszenia często kończy się blokadą lub demonetyzacją.
- Bez analizy biegłego nie ma „pewnej odpowiedzi”.
- DJs:
Czy trzeba raportować utwory niezgłoszone przez autorów do OZZ lub stworzone przez niezrzeszonych producentów?
Odp. ZAiKS:
To zależy od rodzaju wydarzenia.
- Jeśli impreza taneczna jest ryczałtowana, nie trzeba ich wykazywać.
Nie wpływa to również na stawkę. - Koncert DJ-ski, rozliczenie procentowe? Tak. Trzeba wykazać repertuar, bo wpływa na wysokość opłaty.
Ważne zasady:
- Członkostwo w ZAiKS nie decyduje o ochronie dzieła. Utwór jest chroniony prawami autorskimi od momentu jego powstania. ZAiKS tylko reprezentuje Ciebie wobec tych, którzy zobowiązani są do uiszczania opłat z tytułu wykorzystania Twojego dzieła.
- jeśli później podpiszesz umowę z OZZ, możesz dostać pieniądze do 6 lat wstecz, ale tylko tam, gdzie ZAiKS działa z mocy ustawy, np. radio, TV.
- Jeśli jest pewność, że utwory są w pełni niezależne i niepowierzone żadnej OZZ, ZAiKS nie pobiera za nie wynagrodzeń. Może jednak poprosić o weryfikację.
Check-lista DJa w 10 punktach
- Przed imprezą ustal, kto jest organizatorem
Jeśli nie sprzedajesz biletów i nie zapraszasz publiczności, nie jesteś organizatorem.
Odpowiada ten, kto wydarzenie organizuje.
- Nie bierz umowy organizacji imprezy „z automatu” na siebie
Możesz pomóc organizatorowi w procedurze zawierania umowy z OZZ, ale nie masz obowiązku przejmować jego odpowiedzialności.
- Zabezpiecz się w umowie
Dodaj zapis, że organizator odpowiada za opłaty OZZ i jest świadomy obowiązku zawarcia umów licencyjnych. To wystarczy w 90 procentach przypadków.
- Rozróżniaj typ wydarzenia
Inne zasady obowiązują przy:
- imprezie tanecznej,
- koncercie DJ-skim,
- evencie firmowym,
- weselu.
Nie wrzucaj wszystkiego do jednego „worka”.
- Jeśli tworzysz miks utworów na żywo
Zmieniając tempo, tonację, miksując utwory, tworząc set DJ-ski na imprezie, działasz legalne i nie potrzebujesz zgody autorów.
Jeśli uważasz, że utrwalasz nowy utwór z użytych do seta nagrań, kompetentne osoby muszą stwierdzić, że mamy do czynienia z dziełem. Jeśli takie potwierdzenie będzie, wówczas można powiedzieć, że stworzyłeś swoje dzieło z nagrań, do których prawa własności mają inne osoby. Wówczas sam nabywasz prawa do swojego dzieła.
- Remiks i cover
Jeśli tworzysz nową wersję utworu, zapisujesz ją i publikujesz online, potrzebujesz zgody autora pierwotnego nagrania.
- Kontrola nie szuka DJ-a w pierwszej kolejności
Przedstawiciel ZAiKS rozmawia przede wszystkim z organizatorem, właścicielem obiektu, podmiotem czerpiącym korzyści finansowe z imprezy.
DJ odpowiada tylko wtedy, gdy sam przejął obowiązki organizatora
- Masz wątpliwości – dokumentuj
Zachowuj umowy, maile i ustalenia z organizatorem. Jedno zdanie na piśmie często rozwiązuje cały problem.
