DJ a STOART: Jak to właściwie działa?

1. Jakie są główne zadania i cele ZAW STOART?

Związek Artystów Wykonawców STOART jest największą polską organizacją zbiorowego zarządzania prawami pokrewnymi do artystycznych wykonań utworów muzycznych i słowno-muzycznych. Zakres działania organizacji obejmuje zbiorowe zarządzanie i ochronę powierzonych praw do artystycznych wykonań utworów muzycznych i słowno-muzycznych, w tym pobór, podział i wypłatę wynagrodzeń dla artystów wykonawców na następujących polach eksploatacji:

• utrwalanie,
• zwielokrotnianie,
• wprowadzenie do obrotu,
• najem,
• użyczenie,
• publiczne odtwarzanie,
• publiczne wyświetlanie,
• nadawanie,
• reemitowanie,
• publiczne udostępnianie artystycznego wykonania w taki sposób, aby każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i w czasie przez siebie wybranym.

Wynagrodzenia na rzecz artystów wykonawców pobieramy na podstawie umów zawieranych z podmiotami korzystającymi z artystycznych wykonań w swojej działalności, np. poprzez nadawanie ich w programach telewizyjnych i radiowych, wyświetlanie w kinach lub publiczne odtwarzanie w restauracjach, pubach, hotelach i galeriach handlowych. Pobrane wynagrodzenie jest następnie dzielone i wypłacane artystom wykonawcom zgodnie z zasadami określonymi w Regulaminie Repartycji wynagrodzeń Związku Artystów Wykonawców STOART. Warto pamiętać, że tantiemy przysługują zarówno artystom, jak i ich spadkobiercom.

Podkreślenia wymaga fakt, że na podstawie decyzji Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 2 czerwca 2016 r. (znak DWIM/527/16, utrzymana w mocy decyzją z dnia 3 stycznia 2019 r., znak DWIM-WA.551.9.2017.MC) ZAW STOART został wyznaczony do wykonywania wspólnego poboru wynagrodzeń za korzystanie z przedmiotów praw pokrewnych na polu eksploatacji publiczne odtwarzanie (tzw. jeden inkasent). Oznacza to, że ZAW STOART jest wyłącznie uprawniony do zawierania umów w zakresie publicznego odtwarzania jak również do pobierania wynagrodzeń na rzecz wszystkich artystów wykonawców utworów muzycznych i słowno-muzycznych, także tych reprezentowanych przez inne OZZ działające na tym polu w tym zakresie, tj. SAWP, STL i ZASP oraz na rzecz producentów fonogramów i wideogramów muzycznych reprezentowanych przez ZPAV.

Poza zbiorowym zarządzaniem, ZAW STOART podejmuje działania zmierzające do realizacji pozostałych statutowych celów organizacji, takich jak:

1. popularyzowanie i ułatwianie rozwoju działań artystów wykonawców,
2. udzielanie artystom wykonawcom pomocy materialnej, w miarę potrzeb i możliwości,
3. popularyzowanie wiedzy o prawach przysługujących artystom wykonawcom oraz promowanie rozwiązań zmierzających do skutecznej ich ochrony.

2. W jaki sposób ZAW STOART wspiera artystów wykonawców w Polsce?

Podstawową misją ZAW STOART jest zbiorowy zarząd prawami pokrewnymi do artystycznych wykonań utworów muzycznych i słowno-muzycznych, tj. pobór, podział i wypłata wynagrodzeń dla artystów wykonawców. Artystom wykonawcom byłoby trudno samodzielnie śledzić każdy przypadek wykorzystania ich artystycznych wykonań, egzekwować należne wynagrodzenie czy określać warunki korzystania. W praktyce jest to niemal niemożliwe do zrealizowania indywidualnie, dlatego artyści zrzeszają się i powierzają swoje prawa ZAW STOART, który monitoruje wykorzystanie artystycznych wykonań i pobiera w ich imieniu wynagrodzenia.

Ponadto, w ramach ZAW STOART funkcjonują fundusze celowe: Fundusz Promocyjny i Fundusz Socjalny, z których środki przeznaczane są – odpowiednio – na wsparcie organizacji przedsięwzięć artystycznych oraz na udzielanie pomocy wykonawcom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej. Szczegółowe informacje na temat istoty funduszy oraz zasad ich funkcjonowania dostępne są na stronie internetowej ZAW STOART w zakładce „Fundusze”.

ZAW STOART aktywnie uczestniczy również w szeroko pojętych pracach nad zmianami legislacyjnymi dotyczącymi praw pokrewnych. Organizacja reprezentuje interesy środowiska artystów wykonawców, uczestnicząc w konsultacjach społecznych, komisjach sejmowych, konferencjach i sympozjach. Ponadto, jako członek organizacji międzynarodowych, ZAW STOART prowadzi prace zmierzające do zwiększania ochrony praw artystów na świecie. Dzięki międzynarodowej współpracy z innymi zagranicznymi OZZ, artyści wykonawcy otrzymują wynagrodzenie za zagraniczną eksploatację utworów muzycznych i słowno-muzycznych, do których przysługują im prawa.

3. Jakie kategorie wykonawców są reprezentowane przez ZAW STOART i czy DJ-e są wśród nich uwzględniani?

Do kategorii artystów wykonawców, których prawa ZAW STOART zarządza, należą wokaliści, instrumentaliści, dyrygenci, a także wszystkie „inne osoby”, których działania twórcze są istotne dla powstania utrwalenia (nagrania). Zgodnie z Regulaminem Repartycji, wśród artystów wykonawców uczestniczących w podziale wynagrodzenia wyróżnia się następujące funkcje artystyczne:

• solista wokalista, śpiewak,
• solista instrumentalista,
• dyrygent,
• muzyk wykonujący partie solową,
• członek chóru,
• członek chórku,
• muzyk akompaniujący,
• członek orkiestry,
• didżej (DJ),
• recytator.

Oznacza to, że DJ-e stanowią jedną z kategorii wykonawców, na rzecz których ZAW STOART dokonuje poboru i wypłaty wynagrodzeń, pod warunkiem, że ich artystyczne wykonania są utrwalone (wprowadzone do obrotu) i wykorzystywane przez użytkowników. 

Rejestracja i obowiązki DJ-ów wobec STOART

4. Czy DJ musi być zarejestrowany w STOART, aby legalnie wykonywać swoją pracę?

Przy rozumieniu terminu „zarejestrowany w STOART” jako powierzenie przez artystę swoich praw w ramach zbiorowego zarządu – odpowiedź jest przecząca. DJ nie musi być członkiem ZAW STOART ani powierzać jej swoich praw, aby legalnie wykonywać swoją pracę. Podstawą legalności działania DJ-a jest zawarcie przez organizatora imprezy lub właściciela lokalu umowy na publiczne odtwarzanie z ZAW STOART (działającym jako jeden inkasent) oraz ZAIKS.

Obowiązek zawarcia umowy o korzystanie z praw pokrewnych nie obciąża zatem DJ-a, jednak w jego interesie jest upewnienie się, że dany lokal rozlicza się z organizacjami takimi jak ZAW STOART i ZAIKS. DJ, o ile nie jest organizatorem imprezy, musi zadbać przede wszystkim o legalność odtwarzanych utworów i korzystać tylko z legalnych źródeł muzyki. Oznacza to konieczność odtwarzania utworów z oryginalnych nośników lub plików cyfrowych zakupionych w sklepach posiadających licencję na publiczne odtwarzanie. Pliki kupione np. w iTunes przeznaczone są wyłącznie do użytku prywatnego i nie mogą być legalnie odtwarzane na imprezach publicznych.

Co więcej, DJ chcący odtwarzać kopie wykonane z legalnie nabytych utworów powinien posiadać odpowiednią Licencję DJ-ską (dostępną na dj.zpav.pl), która uprawnia do legalnego kopiowania nagrań oraz ich publicznego odtwarzania w ramach działalności zawodowej.

5. Jakie kroki powinien podjąć DJ, aby dołączyć do STOART?

Aby ZAW STOART mógł objąć prawa danego artysty w zbiorowy zarząd, konieczne jest zawarcie umowy o zbiorowe zarządzanie prawami pokrewnymi. Wraz z umową, zainteresowany powinien zgłosić do rejestru ZAW STOART utwory, w których wykonaniu brał udział. Na tej podstawie dokonywany jest podział i wypłata tantiem. Artyści mogą również ubiegać się o członkostwo w organizacji, co daje czynne i bierne prawo wyborcze do organów stowarzyszenia. Zawarcie umowy o zbiorowe zarządzanie jest warunkiem koniecznym do zyskania statusu członka.

6. Czy rejestracja w STOART nakłada na DJ-a obowiązek raportowania granych utworów?

Obowiązek raportowania spoczywa na organizatorze imprezy (użytkowniku), a nie na samym DJ-u. Zgodnie z umową generalną, użytkownik zobowiązany jest przekazać listę odtwarzanych utworów na adres e-mail: uzytkownicy@stoart.org.pl. Oczywiste jest jednak, że organizatorzy mogą poprosić DJ-a o przesłanie listy odtwarzanych utworów w celu dopełnienia tego obowiązku.

7. Jakie są konsekwencje dla DJ-a, jeśli nie dopełni obowiązków wobec STOART?

Stosunek zobowiązaniowy powstaje pomiędzy organizatorem imprezy a ZAW STOART. To użytkownik odpowiada za zgłoszenie utworów i uiszczenie opłat licencyjnych. Odpowiedzialność prawna spoczywa na organizatorze, którego DJ jest pracownikiem lub współpracownikiem. Niemniej jednak, DJ powinien mieć na uwadze potencjalną odpowiedzialność karną za wykorzystywanie w klubie nośników nielegalnie powielonych.

Opłaty i kwestie licencyjne

8. Jakie rodzaje opłat licencyjnych dotyczą DJ-ów?

Obowiązek uzyskania licencji na publiczne odtwarzanie leży po stronie organizatora imprezy lub właściciela lokalu. OZZ oferują jednak tzw. Licencję DJ, która zezwala na kopiowanie oryginalnych nośników na nośnik cyfrowy (komputer, pendrive) i odtwarzanie muzyki z takich kopii. Dzięki niej DJ nie musi mieć przy sobie oryginalnych nośników.

9. Czy DJ może legalnie wykorzystywać utwory na różnych nośnikach?

DJ może wykorzystywać utwory z legalnych źródeł, takich jak:

• płyty CD i winyl zakupione w sklepie,
• pliki cyfrowe z portali dopuszczających publiczne odtwarzanie,
• gratisy od firm fonograficznych (zalecane pisemne zezwolenie),
• kopie bezpieczeństwa lub kompilacje – pod warunkiem posiadania Licencji DJ.

Bazę legalnych źródeł prowadzi Fundacja Legalna Kultura pod adresem: bazalegalnychzrodel.pl.

10. Czy opłaty licencyjne różnią się w zależności od rodzaju eventu?

Tak, opłaty te mogą się różnić w zależności od rodzaju eventu (klub, wesele, festiwal), a obowiązek ich uiszczenia wynika z umów zawieranych przez organizatora.

11. Czy DJ-e mogą liczyć na wsparcie STOART w przypadku naruszenia ich praw?

DJ-e, którzy powierzyli swoje prawa STOART, mogą liczyć na bezpłatne konsultacje prawne dotyczące ochrony praw do artystycznych wykonań. ZAW STOART nie zajmuje się jednak naruszeniami praw autorskich – w tym zakresie należy zgłosić się do ZAIKS.

12. Jakie korzyści finansowe może przynieść współpraca z STOART?

Umowa na zbiorowe zarządzanie pozwala na pobór i wypłatę wynagrodzeń za nagrane artystyczne wykonania. Bez zgłoszenia repertuaru STOART nie będzie w stanie zidentyfikować uprawnionych do wypłaty. Ponadto artyści mogą korzystać z Funduszu Promocyjnego i Socjalnego.

13. Czy STOART oferuje szkolenia lub materiały edukacyjne?

Obecnie jedynym materiałem jest niniejsze opracowanie, ale organizacja nie wyklucza organizacji webinariów w przyszłości.

1. Specyfika pracy DJ-a
2. Czy STOART uznaje DJ-ów za twórców w kontekście remiksów lub mashupów?

ZAW STOART zarządza prawami pokrewnymi do artystycznych wykonań, a nie prawami autorskimi. Organizacja nie reprezentuje twórców w rozumieniu ustawy o prawie autorskim.

15. W jaki sposób STOART podchodzi do setów na żywo?

ZAW STOART zajmuje się eksploatacją utrwalonych (nagranych) artystycznych wykonań. Występy na żywo nie wchodzą w zakres działalności tej organizacji.

Stowarzyszenie Didżejów Licencjonowanych dziękuję w imieniu swoim oraz wszystkich członków i ludzi związanych z branżą DJ za rozmowę!

Źródło:

Decyzja Ministra Kultury I Dziedzictwa Narodowego z dnia 2 czerwca 2016 r. w sprawie DWIM-WA.MZ-0261/22/14, znak pisma DWIM/527/16, utrzymana w mocy decyzją tegoż Ministra z dnia 3 stycznia 2019 r., znak DWIM-WA.551.9.2017.MC